Jak sprawdzić franczyzę przed podpisaniem umowy: 8 pytań, które warto zadać

Umowa franczyzowa wiąże zwykle na kilka, a czasem kilkanaście lat. W polskim prawie nie jest osobnym typem umowy opisanym w kodeksie cywilnym, więc jej treść zależy prawie w całości od tego, co zaproponuje franczyzodawca i co uda się wynegocjować. Dlatego sprawdzenie sieci przed podpisaniem jest ważniejsze niż przy większości innych decyzji biznesowych.

Poniższe pytania nie wymagają wiedzy prawniczej. Wymagają tylko tego, żeby je zadać i poprosić o odpowiedź na piśmie.

1. Ile naprawdę kosztuje start?

Opłata wstępna to zwykle tylko część inwestycji. Poproś o pełne zestawienie: opłata wstępna, adaptacja lokalu, wyposażenie, pierwszy towar, kaucje, szkolenia, koszty otwarcia. Zapytaj, ile wynosiła całkowita inwestycja w trzech ostatnio otwartych punktach, a nie w „modelowym” punkcie z prezentacji.

2. Jakie są opłaty bieżące?

Opłaty miesięczne bywają liczone od przychodu, a nie od zysku. To istotna różnica: przy słabszym miesiącu płacisz tyle samo procent, choć zarabiasz mniej. Sprawdź osobno opłatę franczyzową, marketingową i wszystkie inne pozycje, które pojawiają się w umowie.

3. Ile punktów się zamknęło?

Liczba otwartych punktów robi wrażenie w materiałach reklamowych. Równie ważna jest liczba punktów, które przestały działać w ostatnich latach, i powody. Sieć, która szybko rośnie, ale równie szybko traci franczyzobiorców, pokazuje tylko połowę obrazu.

4. Czy mogę porozmawiać z obecnymi franczyzobiorcami?

Poproś o kontakt do kilku osób, najlepiej wybranych przez Ciebie, a nie wskazanych przez centralę. Zapytaj ich o wsparcie w pierwszym roku, o to, czy rzeczywiste koszty zgadzały się z zapowiedziami, i czy podpisaliby umowę jeszcze raz. Opinie franczyzobiorców zbieramy też w katalogu franczyz.

5. Kto wybiera lokal i kto za niego odpowiada?

W części sieci lokal wskazuje centrala, w innych szuka go franczyzobiorca. Ustal, kto zatwierdza lokalizację, kto płaci czynsz i co się dzieje, gdy lokal okaże się nietrafiony.

6. Czy mam wyłączność na obszar?

Sprawdź, czy umowa gwarantuje, że w pobliżu nie powstanie drugi punkt tej samej sieci, i jak ten obszar jest zdefiniowany. Brak wyłączności nie przekreśla oferty, ale powinien być świadomą decyzją.

7. Co się dzieje przy zakończeniu umowy?

Przeczytaj uważnie zapisy o rozwiązaniu umowy, karach umownych i zakazie konkurencji po jej zakończeniu. To tam zwykle kryją się koszty, o których nikt nie mówi na spotkaniu handlowym.

8. Czy dostanę umowę do przeczytania przed podpisaniem?

Rzetelna sieć przekazuje wzór umowy z odpowiednim wyprzedzeniem i nie naciska na szybki podpis. Umowę na kilka lat warto przed podpisaniem pokazać prawnikowi, który zna rynek franczyzy.

Co dalej

Porównaj odpowiedzi kilku sieci z tej samej branży. W katalogu franczyz znajdziesz opisy 288 systemów działających w Polsce, a przy każdej marce możesz przeczytać opinie franczyzobiorców albo dodać własną.