Czy franczyza się opłaca? Plusy, minusy i ile procent pobiera sieć

Franczyza się opłaca, jeśli przychody punktu pokrywają opłaty dla sieci, wszystkie koszty prowadzenia firmy i dają Ci więcej niż praca na etacie albo własna firma bez szyldu. Nie da się tego stwierdzić ogólnie: ta sama sieć bywa opłacalna w jednej lokalizacji i stratna w innej. Da się to natomiast policzyć przed podpisaniem umowy, na liczbach od sieci i od jej obecnych franczyzobiorców.

Poniżej zbieramy plusy i minusy franczyzy, pokazujemy na przykładach z naszego katalogu, ile procent pobierają sieci, i podpowiadamy, jak samemu sprawdzić, czy konkretna oferta ma sens.

Kiedy franczyza się opłaca, a kiedy nie

Franczyza nie jest ani lepsza, ani gorsza od własnej firmy. To zakup gotowego modelu: marki, procedur, dostawców i wsparcia. Płacisz za to, że nie musisz wszystkiego wymyślać sam i że klienci już znają szyld. Opłaca się wtedy, gdy ta przewaga daje więcej przychodu albo mniej błędów, niż kosztują opłaty dla sieci.

Zwykle opłaca się, gdy:

• marka naprawdę przyciąga klientów w Twojej okolicy, a nie tylko w dużych miastach,
• sieć ma działające punkty w podobnych lokalizacjach i ich właściciele są zadowoleni,
• opłaty bieżące są jasne i policzalne, a Ty wiesz, od czego są liczone,
• masz pieniądze nie tylko na start, ale też na pierwsze miesiące, zanim punkt zacznie zarabiać.

Zwykle się nie opłaca, gdy kupujesz franczyzę tylko dlatego, że „jest sprawdzona”, bez sprawdzenia wyników innych punktów, gdy lokalizacja jest słaba albo gdy cały zarobek i tak zależy od Twojej sprzedaży, a sieć bierze wysoki procent. Porównanie z założeniem firmy od zera opisaliśmy we wpisie franczyza czy własna firma.

Plusy i minusy franczyzy

Plusy franczyzy	Minusy franczyzy
Rozpoznawalna marka od pierwszego dnia	Opłaty dla sieci przez cały okres umowy, także w słabych miesiącach
Gotowe procedury, receptury, systemy sprzedaży	Mała swoboda: asortyment, ceny, wystrój i dostawców często ustala sieć
Szkolenie przed otwarciem i wsparcie po nim	Zakaz konkurencji w trakcie i po zakończeniu umowy
Wspólny marketing i zakupy w skali całej sieci	Kary umowne i trudne wyjście przed końcem umowy
Często pomoc w wyborze lokalu i w finansowaniu	Ryzyko finansowe jest po Twojej stronie, nie po stronie sieci
Łatwiej ocenić model, bo działają już inne punkty	Kłopoty wizerunkowe marki dotykają też Twój punkt

Jakie są wady franczyzy

Najczęściej niedoceniane są trzy.

Opłaty nie zależą od zysku. Opłata procentowa jest zwykle liczona od obrotu albo przychodu, a stała opłata miesięczna jest stała. W miesiącu, w którym punkt nie zarabia, sieć i tak dostaje swoje. Globe House Nieruchomości obok 5% od zakończonych transakcji pobiera 600 zł miesięcznie, także w miesiącach bez sprzedaży.

Umowa jest pisana przez sieć. W polskim prawie franczyza nie jest opisana w kodeksie jako osobny typ umowy, więc o prawie wszystkim decyduje jej treść. Kary umowne, zakaz konkurencji i warunki wypowiedzenia potrafią kosztować więcej niż sam start. Co w niej sprawdzić, opisaliśmy we wpisie umowa franczyzowa.

Wynik zależy od Ciebie bardziej, niż sugeruje reklama. Sieć daje narzędzia, ale nie gwarantuje klientów. W modelach bez lokalu, gdzie franczyzobiorca głównie sprzedaje, jest to szczególnie widoczne: w AD Awards franczyzobiorca pozyskuje klientów, centrala realizuje usługi, a zysk dzielą pół na pół.

Ile procent pobiera franczyza

Nie ma jednej stawki. W sieciach z naszego katalogu opłata bieżąca to albo stała kwota miesięczna, albo procent od obrotu lub przychodu, albo połączenie obu. Przykłady:

• Kebab u Buły: do wyboru 1000 zł miesięcznie albo 1% obrotu.
• Biesiadowo: 1250 zł miesięcznie plus 1% obrotu.
• Felix Chicken: od 1,9% do 3,8% miesięcznego przychodu.
• Maxipizza: 2,5% obrotu w miastach do 80 tys. mieszkańców, 5,5% netto w większych, do tego 815 zł netto na marketing.
• Chinkalnia: 3% od obrotu brutto, bez osobnej opłaty marketingowej.
• Domino’s Pizza: według opisu z 2023 roku 4% od sprzedaży jako opłata międzynarodowa i 2,5% jako lokalna.
• Jumpworld: od 6% obrotu plus 2% na fundusz marketingowy.
• Auto-Gamma: 8,5% sprzedaży netto plus 2% na marketing, łącznie 10,5%.
• Metrohouse: 8% plus 2% od obrotu, w wariancie Mini 9% plus 3%.
• Early Stage: od 12% do 8% od wpłat rodziców, malejąco wraz ze wzrostem szkoły.
• Brazilian Soccer Schools: według danych z 2023 roku 15% przychodów z zajęć.

Są też sieci bez procentu. Ship Center po opłacie jednorazowej 12 tys. zł netto nie ma abonamentu ani prowizji od zarobków, a BuBu Bubble Tea nie pobiera opłaty licencyjnej ani procentu od sprzedaży.

Sam procent niewiele mówi bez kontekstu. 3% w restauracji z wysokim obrotem i 15% w zajęciach dla dzieci, gdzie kosztem jest głównie własna praca, to zupełnie inne obciążenia. Zawsze trzeba zapytać, od czego procent jest liczony (obrót brutto, sprzedaż netto, przychód, zysk), jakie opłaty są obok niego (marketing, oprogramowanie, dzierżawa sprzętu) i czy jest kwota minimalna.

Jaka franczyza jest najbardziej opłacalna

Uczciwa odpowiedź: nie wiadomo, i nikt, kto podaje ranking „najbardziej opłacalnych franczyz”, tego nie wie. Sieci nie publikują wyników swoich franczyzobiorców. Jeśli podają liczby, to są to ich własne deklaracje albo wyliczenia. Handlarzyki.pl pisze o 10-15 tys. zł netto miesięcznie, a Aspect Nieruchomości o średnio 90 dniach do rentowności, ale żadna z tych sieci nie pokazuje wyników poszczególnych punktów.

Opłacalność zależy od trzech rzeczy, których żaden ranking nie uwzględni: Twojej lokalizacji, Twoich kosztów (czynsz, pensje, raty) i tego, ile pracy włożysz sam. Dlatego lepszym pytaniem jest „czy ta konkretna oferta opłaci się w moim mieście”. Na to da się odpowiedzieć.

Podobnie z pytaniem o Żabkę, które często wraca w wyszukiwarce: Żabka pisze o niskim wkładzie własnym (w 2023 roku około 5 tys. zł), ale sama nie publikuje zarobków franczyzobiorców. Wynik sklepu zależy od jego obrotu i kosztów zespołu.

Jak policzyć opłacalność franczyzy samemu

1. Zbierz od sieci wszystkie opłaty na piśmie: wstępną, miesięczne stałe, procentowe, marketingowe, za oprogramowanie, kaucję.
2. Policz pełną inwestycję: kwota wejścia, adaptacja lokalu, sprzęt, pierwszy towar, a przy leasingu także raty. Kwota z reklamy sieci to często tylko jej część. Przykłady zebraliśmy w zestawieniach do 20 tys. zł, do 50 tys. zł i do 100 tys. zł.
3. Oszacuj obrót ostrożnie. Poproś sieć o wyniki punktów w podobnych lokalizacjach i porozmawiaj z kilkoma franczyzobiorcami. Przyjmij wariant słabszy niż średnia.
4. Odejmij koszty miesięczne: opłaty dla sieci, czynsz, pensje z ZUS, towar, media, księgowość. Przykładowo: przy obrocie 40 tys. zł miesięcznie opłata 3% to 1200 zł, a 10,5% to 4200 zł.
5. Porównaj wynik z Twoją pracą. Jeśli sam stoisz za ladą, to, co zostaje, musi pokryć także Twoje wynagrodzenie. Dopiero nadwyżka ponad nie jest zyskiem z inwestycji.
6. Policz, kiedy odzyskasz inwestycję i czy zdążysz przed końcem umowy.

Jeśli po takim rachunku wynik jest na granicy, zmień założenia: tańszy format, inna lokalizacja, inna sieć. Łatwiej zrezygnować przed umową niż w jej trakcie.

Co sprawdzić, zanim uznasz, że franczyza się opłaca

• Czy to franczyza, czy umowa agencyjna, bo od tego zależy, na czym zarabiasz. Różnicę wyjaśniamy we wpisie co to jest franczyza.
• Ile trwa umowa, jakie są kary i zakaz konkurencji po jej zakończeniu.
• Czy masz wyłączność terytorialną i co dokładnie obejmuje.
• Jak radzą sobie punkty otwarte rok lub dwa lata temu i ile z nich się zamknęło.

Pełną listę pytań znajdziesz w poradniku Jak sprawdzić franczyzę przed podpisaniem umowy. Sieci z kosztami i warunkami przepisanymi z ich stron zebraliśmy w katalogu firm franczyzowych, a najtańsze oferty w zestawieniach bez wkładu własnego i do 10 tys. zł.