Jak otworzyć franczyzę krok po kroku: od wyboru branży do otwarcia punktu

Otwarcie franczyzy to kilka etapów, które zajmują od kilku tygodni do kilku miesięcy, a w dużych sieciach nawet dłużej. Poniżej opisujemy je po kolei, w takiej kolejności, w jakiej zwykle przebiegają. Przy okazji odpowiadamy na pytanie, jak otworzyć własną działalność gospodarczą, bo prawie każda sieć tego wymaga.

Przykłady kosztów i terminów pochodzą z opisów marek w naszym katalogu franczyz, a te ze stron franczyzodawców.

Krok 1. Wybierz branżę

Zacznij od siebie, a nie od listy najmodniejszych sieci. Zastanów się:

• co umiesz i co lubisz robić: gastronomia wymaga innych cech niż praca z dziećmi czy sprzedaż usług finansowych,
• ile czasu chcesz poświęcić: sklep czy restauracja to praca na co dzień, także w weekendy, a część usług da się prowadzić w elastycznych godzinach,
• gdzie mieszkasz: nie każdy biznes ma sens w małej miejscowości, a niektóre sieci wprost szukają lokalizacji w mniejszych miastach.

Przegląd branż znajdziesz w katalogu firm franczyzowych i na stronach branżowych, np. kebab, kawiarnie, sklepy spożywcze, edukacja i zajęcia dla dzieci, biura nieruchomości.

Krok 2. Określ budżet

Budżet to nie tylko opłata wstępna. Policz:

• inwestycję w punkt: adaptacja lokalu, wyposażenie, pierwszy towar,
• opłaty dla sieci: wstępną, miesięczne, marketingowe,
• rezerwę na pierwsze miesiące, zanim biznes zacznie na siebie zarabiać: czynsz, wynagrodzenia, składki.

Rozpiętość kwot jest ogromna. W Żabce lokal, adaptację i wyposażenie zapewnia sieć, a franczyzobiorca ponosi niski wkład własny, m.in. na kasę fiskalną. McDonald’s wymaga minimum 2 mln zł środków własnych. Sieci pogrupowane według kwoty wejścia zebraliśmy w zestawieniach: bez wkładu własnego, do 10 tys. zł, do 50 tys. zł i do 100 tys. zł.

Krok 3. Wybierz kilka sieci i porównaj je

Nie zakochuj się w pierwszej ofercie. Wybierz dwie, trzy sieci z tej samej branży i porównaj:

• całkowity koszt startu i opłaty w całym okresie umowy,
• długość umowy i warunki jej rozwiązania,
• wsparcie: szkolenie, pomoc w wyborze lokalu, marketing,
• liczbę punktów, które otworzyły się i zamknęły w ostatnich latach,
• opinie obecnych franczyzobiorców.

Przy każdej marce w katalogu można przeczytać opinie franczyzobiorców albo dodać własną.

Krok 4. Rozmowy z siecią

Zwykle zaczyna się od formularza albo ankiety na stronie sieci. Potem jest rozmowa telefoniczna, spotkanie, czasem kilka spotkań. Sieć sprawdza kandydata, a kandydat sieć. Proces bywa długi: w Intermarché rekrutacja trwa według sieci średnio pół roku, a w McDonald’s samo szkolenie trwa około 9 miesięcy.

Na tym etapie poproś o:

• pełny kosztorys dla konkretnego rodzaju punktu,
• wzór umowy do przeczytania w domu, bez presji czasu,
• kontakt do obecnych franczyzobiorców, najlepiej kilku, wybranych przez Ciebie.

Listę pytań, które warto zadać, znajdziesz w poradniku jak sprawdzić franczyzę przed podpisaniem umowy.

Krok 5. Finansowanie

Źródła pieniędzy na start są zwykle takie:

• oszczędności: niektóre sieci wymagają, żeby wkład własny nie pochodził z kredytu. Tak jest w Intermarché, gdzie minimum 400 tys. zł wkładu własnego musi być bez kredytu i leasingu,
• leasing: popularny przy przyczepach gastronomicznych i sprzęcie. Bafra Kebab podaje wkład własny od 35 tys. zł właśnie przy leasingu przyczepy,
• kredyt bankowy: przy większych inwestycjach. McDonald’s pozwala sfinansować kredytem maksymalnie 75% inwestycji,
• finansowanie przez sieć: odroczone płatności, raty, dofinansowanie wyposażenia. Mail Boxes Etc. ma wariant z odroczeniem płatności i leasingiem, a Cortez pisze, że start jest możliwy z mniej niż 100 tys. zł i finansowaniem przy całej inwestycji około 250 tys. zł,
• dotacje i pożyczki na start: warto sprawdzić aktualne programy w urzędzie pracy i w regionalnych funduszach, bo ich warunki co roku się zmieniają.

Zanim weźmiesz kredyt albo leasing, policz, czy biznes udźwignie ratę także w słabszym miesiącu.

Krok 6. Jak otworzyć własną działalność gospodarczą (CEIDG)

Prawie każda sieć wymaga, żeby franczyzobiorca był przedsiębiorcą. Najprostsza forma to jednoosobowa działalność gospodarcza. Zakłada się ją przez wniosek do CEIDG (Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej), który można złożyć przez internet, a rejestracja jest bezpłatna. We wniosku podaje się m.in.:

• dane osobowe i adres prowadzenia działalności,
• kody PKD, czyli rodzaje działalności (sieć często podpowiada, jakie kody są potrzebne),
• formę opodatkowania,
• datę rozpoczęcia działalności.

Wniosek do CEIDG trafia też do urzędu skarbowego i ZUS. Nowe firmy mogą skorzystać z ulg w składkach ZUS. Szczegóły i aktualne warunki najlepiej sprawdzić na stronach CEIDG i ZUS albo z księgowym. Przy większych inwestycjach albo kilku wspólnikach rozważa się spółkę, na przykład spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, rejestrowaną w KRS.

Datę rozpoczęcia działalności warto zgrać z harmonogramem otwarcia. Nie ma sensu płacić składek przez kilka miesięcy, zanim punkt zacznie działać, ale działalność musi być założona przed podpisaniem umowy, jeśli sieć tego wymaga.

Krok 7. Umowa franczyzowa

Umowa franczyzy nie jest osobnym typem umowy opisanym w kodeksie cywilnym, więc jej treść zależy od sieci. Przed podpisaniem sprawdź szczególnie:

• czas trwania i warunki przedłużenia,
• wszystkie opłaty, także te zapisane w załącznikach,
• zasady rozwiązania umowy i kary umowne,
• zakaz konkurencji po zakończeniu współpracy,
• wyłączność terytorialną, jeśli jest.

Umowę na kilka lat warto przed podpisaniem pokazać prawnikowi, który zna rynek franczyzy.

Krok 8. Lokal, szkolenie i przygotowanie punktu

W zależności od sieci lokal wybiera franczyzobiorca, sieć albo robią to wspólnie. W Bafra Kebab lokalizację pozyskuje sieć, ale decyzja należy do franczyzobiorcy. W Żabce lokal pozyskuje i wynajmuje sieć.

Równolegle trwa szkolenie. Jego długość bardzo się różni: w Żabce szkolenie wprowadzające trwa 15 dni, w Bafra Kebab 5 dni zakończonych egzaminem, w Mail Boxes Etc. około 5 tygodni.

Czas od podpisania umowy do otwarcia też zależy od sieci. Cortez podaje około 6 tygodni, a przy dużej adaptacji lokalu może to trwać znacznie dłużej.

Krok 9. Otwarcie i pierwsze miesiące

Otwarcie to nie koniec, tylko początek najtrudniejszego okresu. W pierwszych miesiącach:

• pilnuj kosztów i porównuj je z tym, co zakładał biznesplan,
• korzystaj ze wsparcia sieci: to za nie płacisz w opłatach miesięcznych,
• rozmawiaj z innymi franczyzobiorcami, bo najwięcej praktycznej wiedzy mają ci, którzy przeszli ten etap wcześniej.

Podsumowanie: franczyza, jak zacząć

1. Wybierz branżę pasującą do Twoich umiejętności.
2. Policz budżet z rezerwą na kilka miesięcy.
3. Porównaj kilka sieci.
4. Rozmawiaj z siecią i z jej franczyzobiorcami.
5. Załatw finansowanie.
6. Załóż działalność w CEIDG.
7. Przeczytaj i podpisz umowę.
8. Przygotuj lokal i przejdź szkolenie.
9. Otwórz punkt i pilnuj liczb.

Jeśli wciąż się wahasz, czy franczyza to dobry wybór, przeczytaj porównanie franczyza czy własna firma.